Ikki’s eiland

Auke van der Berg - Ikki's eiland
Ik had zijn buurvrouw kunnen zijn en al 40 jaar naast hem kunnen wonen. Zo gezellig was onze eerste ontmoeting. In 2010 stuurde Auke van der Berg me via Facebook een vriendschapsverzoek. Ik meende in hem iemand uit Antwerpen te herkennen. Auke bleek geen Antwerpenaar maar een Fries. Dat had ik eigenlijk wel kunnen raden door zijn naam natuurlijk. Vorige keer toen hij op Bonaire was liepen we elkaar mis. De tijd vliegt, zeker als je Auke heet. Veel mensen willen wel in gesprek met hem, hun verhaal doen over wat er mis gaat op het eiland. Of juist goed. Door die ontmoetingen is Auke als een blok gevallen voor de Bonairiaanse bevolking. Dus komt hij steeds weer eventjes terug.

Met Auke van der Berg bij de Mona lisa

We hebben om half 6 afgesproken bij de Mona Lisa. Auke zit buiten aan een tafeltje met een Amstelbiertje. Zijn veelbesproken jasje hangt over zijn stoel. In plaats van tot 8 uur heeft hij maar tot 7 uur de tijd voordat hij weer naar de volgende bespreking moet.

Samen chillen op de kermis

Nikita en Errol

Monique brengt me een glas wijn en vraagt zoals gewoonlijk gelijk naar Nikita.
‘We skypten vanochtend even. Ze ging naar de kermis,’ zeg ik.
Auke en Monique schieten in de lach. Ze hadden blijkbaar een ander antwoord verwacht.
‘Ze gaat wel vaker naar een kermis. Even chillen met wat vrienden. Ze houdt van die sfeer. Dol op de botsautootjes en op van die Churros.’

Churros

Churros

Wie weet wat je je ongeboren kind al meegeeft via je genen, want ik herinner me die gefrituurde deegstengels nog uit de tijd dat ik in Zuid-Spanje woonde. De Spanjaarden kopen ze als ontbijt bij de Churrosstalletjes.

‘En op school gaat ze ook lekker, al vindt ze het jammer dat ze niet meer tijd overhoudt om af te spreken met haar vrienden. Errol heeft inmiddels een jaarcontract bij McDonald’s, dus het gaat heel goed met ze.’
‘Wat leuk! Komt ze na haar studie terug?’
‘Ze zei me: “Mam, de wereld verandert constant. Als je nu plannen maakt voor straks, dat werkt tòch niet. We zien wel.” Groot gelijk heeft ze. Laat haar maar lekker de wereld ontdekken. Met Pasen was ze naar Pal Mundo gegaan, een heel groot festival met Latin-Caribische muziekoptredens. Daar heeft ze het nog steeds over. En over de aanslagen in Brussel. Toen ze de dag daarop op Centraal Station in Amsterdam met vrienden had afgesproken, was het helemaal afgezet. Een paar politieagenten waren met een koffer of dergelijk bezig. “Nou, zei ze, toen zijn we gewoon snel de stad in gelopen. Er gebeurde verder niks, dus zo dodelijk was dat ding niet.”‘

‘O, mijn moeder, hoor!’

Skypen met Nikita

Ik moet altijd lachen om die Nikitiaanse uitspraken. Dat komt omdat ze vaak meerdere talen doorelkaar spreekt. Tijdens de ochtendskype zei ze me dat iemand getto kan zijn. Ik natuurlijk vragen wat dat is. Zegt ze: ‘Iemand die rondhangt met jongens met gouden tanden en zo.’
Ze ziet me lachen. ‘Nou, mam, als je nog meer wilt lachen, dan heb ik er nog een, maar die gaat over jou.’
‘O, wat dan?’ vraag ik gelijk nieuwsgierig.
‘Toen we met die hele groep bij Pal Mundo waren had je me toch zo’n lange app gestuurd?’
Ik knik. Niet dat ik het me nog herinner, maar ik stuur wel vaker een lange app.
‘Toen zei ik hardop: ‘O, mijn moeder, hoor.’ Natuurlijk wilden de anderen weten wat er was. Ik zei: ‘Zit ze me weer te mailen op de app!’ Nou, iedereen lag dus helemaal in een deuk.’
Wij ook. En lachend sluiten we af.

Ikki

Ook met Auke sluit ik lachend af. Ik heb geen idee hoe we die heerlijke wahoo hebben verorberd, want het duizelt me nu nog van de flarden levensverhalen die in hoog tempo over en weer over tafel vlogen.
Auke wordt uiteraard opgehaald door Ikki, de taxichauffeur waar de website met Aukes verhalen over Bonaire naar is vernoemd. Ikki ken ik als de vader van Yenchie, een oud-leerling van me. Ik hoor dat ze weer op het eiland woont en bij Gio’s werkt. Ik groet Ikki en neem afscheid van Auke met de uitnodiging om volgende keer een ijsje bij Yenchi te gaan eten. Hij drukt me nog snel een gesigneerd exemplaar van Buurvrouw in mijn handen, een bundel met zijn Nederlandse verhaaltjes en rijdt met Ikki de nacht in.

Sidney Josepha en Job Program

Sidney Josepha

Thuisgekomen lees ik Buurvrouw. Het doet me een beetje denken aan de Kronkels van Simon Carmiggelt. Observeren en beschrijven wat je links en rechts hoort en ziet. Dat doet Auke op Bonaire wel intensiever dan in Nederland. Dat valt me op. Misschien kunnen we het omdraaien en Nederland ook eens door Ikki’s ogen bekijken? Op de ‘Ikki’s eilandwebsite’ staan onder meer mooie interviews met Sidney Josepha van Job Program, Integrale Wijkaanpak en met twee deelnemers. Zij zijn terecht blij met deze geweldige kans op een normaal leven. Ik deel het Job Program interview op Nikita’s Facebook. Volgend jaar gaat ze voor stage iets met criminologie doen. Je weet maar nooit.

Ben je ook benieuwd naar de waarheid, over hoe het de Bonairianen sinds 10-10-10 nu werkelijk vergaat? Of wil jij ook je verhaal doen tegen Auke? Neem in dat geval zeker een kijkje op www.ikkiseiland.com.

Christel Cosijn, in Amigoe, 21 april 2016.

Bomgordeltje spelen

Aanslag Brussel

Klaarwakker spring ik dinsdagochtend rond 4 uur mijn bed uit en zet de computer aan. De avond ervoor had ik plotseling een zwart beeldscherm en schakelde hij zichzelf uit. Hij doet het weer. Opgelucht voer ik een scan uit en haal ondertussen mijn mail op. De nieuwsbrief van de Volkskrant ontploft vol in mijn gezicht: ‘Doden en gewonden bij explosies Brussels airport.’ Mijn maag keert zich om bij de gruwelijke beelden. Ik groeide namelijk op aan de Belgische grens. De vertrekhal van Zaventem is onherkenbaar verminkt. Mijn herinneringen aan flarden gereten en bezaaid met stukken plafond en onschuldige slachtoffers.

Destructie als hoogste levensdoel

Begrijpen doe ik het nog niet. Immers, hoe kun je destructie als hoogste levensdoel zien? Hoe kun je je broer zichzelf laten opblazen, maar zelf op het nippertje je bomgordel afdoen? Dat deed Salah Abdeslam. Na die Parijse aanslag houdt hij zich bijna vier maanden verborgen. Op het laatste schuiladres woont een oude vrouw. De politie vindt het uiterst verdacht dat zij zoveel pizza eet. En bingo. Ze hebben hem. Vermoedelijk schrikt hij nu elke nacht wakker uit een nachtmerrie, over 70 stokoude maagden die hem met stapels pizza’s achterna zitten. Maar deze terroristen waren toch ook ooit kinderen? Gewone kinderen, zoals mijn buurjongetjes bijvoorbeeld.

Kinderen apen ouderen na

‘I’m gonna get you!’ roept mijn buurjongetje tegen zijn hond Puja. Met een soort houten geweer stormt hij van de porch af de tuin in. ‘Rakketakkataa.’ Meedogenloos knalt hij Puja neer die verbaasd begint te kwispelen. Spelen helpt kinderen dingen verwerken die ze in het dagelijks leven meemaken. En ze oefenen in het meester worden van bepaalde situaties voor in hun latere leven.
Zodra het buurjongetje uit het andere huis verschijnt, laat hij Puja met rust. Wat snappen honden immers van oorlogje spelen? Pief-paf-poef klinkt het door de tuinen. Door het gaas dat hen scheidt schieten ze op elkaar. Tijdens een staakt-het-vuren delen ze gebroederlijk chipjes met elkaar. Het lijkt wel een Jip-en-Janneke-verhaaltje. En wie houdt er nou niet van die twee ondeugende bengels?

Pip en Nikita

Nikita en Chip

Nikita was als kleuter ook dol op Jip en Janneke. Ze herkende de avonturen uit haar eigen leventje. In die tijd was ze al dikke maatjes met Chip. Als de moeders elkaar onverwachts tegenkwamen gingen de kinderen allebei helemaal uit hun dak. Chip sprong dan letterlijk op haar af en Nikita riep dan opgewonden: ‘Pip, Pippie!’ ’s Avonds voor het slapen gaan, als ik haar voorlas, veranderden Jip en Janneke dan ook automatisch in Pip en Nikita.

Nikita en Chip

Inmiddels woont Nikita al weer bijna 3 jaar in Schalkwijk, een allochtone buurt in Haarlem, vlak onder Amsterdam. Ze wisselt van gedachten en recepten met haar Marokkaanse moslim buurvrouw, terwijl Errol stoeit met haar zoontjes.
Ineens slaat mijn fantasie weer eens op hol. Zouden deze Nederlands-Marokkaanse kinderen elkaar ook beschieten met speelgoedgeweren? Of rennen zij, in kinderlijke onschuld, door de speeltuin tegenover hun huis, met een speelgoedbomgordel om hun middel?

Pal Mundo

Pal Mundo

Ik app Nikita en vraag haar om vandaag niet via Amsterdam te treinen. Drie uur later appt ze terug dat ze het nieuws voorbij heeft zien komen. Ze stuurt me een groot kloppend hart, ter geruststelling: ‘Heb uitgeslapen en nu aan schoolwerk. Morgen school en in het weekend Pal Mundo.’
Ik slik even. Pal Mundo is een mega Caribean Latin Festival, het grootste van Europa en duurt twee dagen. Duizenden mensen die in Rotterdam uit hun dak gaan bij opzwepende muziek en spetterende shows. En het is Pasen. De kern van het christendom. Zonder dood, begrafenis en opstanding geen Christus en dus ook geen Christendom. Rampscenario’s trekken in een flits aan me voorbij. Maar ik wil zo niet denken. Onze kinderen hebben recht op hun vrijheid.

Dapper app ik haar: ‘Laat je vooral niet weerhouden door een stelletjes eikels om leuke dingen te doen, maar wees voorzichtig.’
‘Ja, zeker blijf ik leuke dingen doen, mam. En twee vrienden gaan mee naar Pal Mundo.
‘Ik ben blij dat jullie chaperonnes hebben.’
‘Nou, die twee zie ik echt niet als chaperonnes.’ Drie smileys huilen van het lachen. ‘N. gaat maar één avond mee en D. kan goed dronken worden. Vorig jaar hebben L. en ik ons prima alleen gered.’
Met een lichte aarzeling tik ik terug: ‘Ja, maar de wereld is heel snel aan het veranderen momenteel.’
‘Ja en? Dat maakt nog steeds dat vrouwen voor zichzelf kunnen zorgen. Het gaat er nu niet om of je een man of vrouw bent. Iedereen is in gevaar.’
‘Ik denk meer aan Duitsland met Nieuwjaarsnacht. Geen respect voor Westerse vrouwen.’
‘Ja, snap ik, mam, maar we weten heus wel wanneer het foute boel is.’

En dat grote mensen de kinderen dan na gaan doen

Nikita_Chip_1

Ze heeft gelijk. Ik klik de Brusselse gruwelbeelden weg. Het is inmiddels licht geworden buiten. Mijn buurjongetje heeft zijn schooluniform aan en gaat naar school. Vanmiddag speelt hij weer oorlogje in de tuin, ver weg van echte oorlogen en terrorisme. Ik vraag me ineens af of mijn kleinkinderen later tegen elkaar zullen roepen: ‘Laten we bomgordeltje spelen!’
Stiekem bid ik dat kinderen blijven doen wat ze al heel lang doen. Gewoon pief-paf-poef spelen. Net alsof. En dat de grote mensen de kinderen dan gaan na doen.

Christel Cosijn, in Amigoe, 24 maart 2016.

CNN toont nieuwe beelden rampplek – 24 maart 2016 – 4.53

Pal Mundo Festival

Internationale Vrouwendag

Internationale Vrouwendag
Als ik naar Nikita kijk en haar leeftijdgenootjes, zie ik het ze nog niet doen, dat op de bres springen voor vrouwenrechten zoals 100 jaar geleden werd gedaan. Misschien willen ze nog wel een petitie ondertekenen die ergens rondgaat op de social media, maar dat mag niet meer dan een muisklik aan moeite kosten.

Dinsdag was het Internationale Vrouwendag, ooit ontstaan door westerse vrouwen die opkwamen voor kiesrecht en betere arbeidsvoorwaarden. Internationale Vrouwendag werd voor het eerst uitgeroepen door Clara Zetkin, in 1910, tijdens een internationale vrouwenconferentie van zo’n 17 landen in Kopenhagen. Vrouwen grepen elk jaar 8 maart aan om te demonstreren, totdat de Eerste Wereldoorlog hieraan een eind maakte. In de jaren zestig zorgden feministische bewegingen weer voor een heropleving en in 1978 werd het een officiële feestdag.

Keukenskype

Keukenskype

Regelmatig probeer ik door de ogen van onze jonge vrouwen naar de wereld te kijken, al de moeizame verworven vrijheden als doodnormaal ervarend. Je ziet immers alleen dat wat jezelf begrijpt. Nikita zit nu nog op school maar straks houden we een keukenskype. De bekende vrouw achter het aanrecht. Was dat niet waar de Dolle Mina’s een beetje dol van werden? Tegenwoordig worden vrouwen dol van andere dingen. Bijvoorbeeld van te veel keuzes hebben, zoals de dame die zich bij ons aanmeldde op Code5.nl.

www.code5.nl

Code5-schrijftraject

F. schreef: Ik weet niet wat ik wil met de rest van mijn leven. Ik heb veel meegemaakt, sommige dingen moet ik nog verwerken, maar ik ben klaar voor een nieuwe stap. Ik wil vooral spiritueel bezig zijn, met mijn hart.
Tijdens het 5-daagse Code5-schrijftraject dat anoniem en per e-mail verloopt, stel ik voornamelijk vragen. Leuke vragen die je fantasie prikkelen, maar ook vragen die je jezelf liever niet stelt. Vragen die je mee onder het oppervlak nemen, de diepte in. Om haar interesses te peilen vraag ik F. te reageren op een aantal fictieve vacatures. Ze kiest voor die van de jongerencoach. Ze houdt ervan om anderen te helpen, het liefst zou ze de hele wereld helpen, maar met jongeren is er een wederzijdse klik. Een prima keus voor nu.

Maar is dit ook een stap in de richting van haar ultieme toekomstwens? Op de vraag waar ze zichzelf over 10 jaar ziet in het leven, antwoordt ze: Na mijn ochtendmeditatie stap ik in mijn auto en rijd naar mijn eigen spirituele centrum om de eerste groep te verwelkomen.
Ik schrijf terug: Ja, laten we eens gek doen. We springen samen over de tijd heen en landen precies op de drempel van deze toekomstdroom: Jouw eigen spiritueel centrum. Op die dag heb je een afspraak met iemand die je laatst op een feestje hebt ontmoet bij je beste vriendin. Jullie klikken en hij wil serieus met jou in gesprek over het leegstaande pand dat hij heeft om je droom te concretiseren. Je gaat helemaal uit je dak.

Maar daar heeft hij wel informatie voor nodig. Hij wil bijvoorbeeld alles weten wat je hebt gevonden over marktonderzoeken op dit gebied en welke jij al hebt gedaan in de buurt, over de activiteiten, groepen en disciplines die je onderdak wilt bieden. Over de contacten die je al hebt gelegd en over de voorlopige toezeggingen. Met andere woorden, over de opbrengst van je toekomstige huurders. En over de hulp die je gaat inkopen om alles rond te krijgen en het centrum te laten draaien. Een klusjesman, een tuinman, een vervangster voor als jij er niet bent, een boekhouder en een schoonmaakster. En natuurlijk wil hij ook horen wat jij al hebt uitgezocht over financieringsmogelijkheden zoals subsidies, crowdfunding en investeerders in jouw branche. Een spiritueel centrum, zo concludeert hij, is immers een business, net als een supermarkt of fitnesscentrum; het product dat wordt aangeboden moet uiteindelijk de rekeningen gaan betalen.

De volgende dag mailt F. me terug: Christel, ik vind het wel super dat jij mij op deze manier inzichten geeft, waarbij je volgens mij geen onderdeel hebt overgeslagen. Je hebt mij hiermee behoorlijk de stuipen op het lijf gejaagd. Ik krijg al hoofdpijn als ik het lees! Jij hebt een bijzondere wijze van online-coachen. Je hebt veel in mij naar boven gehaald. Ook door mij te triggeren, soms te verbazen en soms te irriteren. Maar dit had ik nodig om erachter te komen, waar mijn kracht ligt. Jouw tweede alinea in je laatste mail was een eyeopener voor mij. Ik hoef niet op zoek naar dat spirituele centrum, want het zit in mij en ik ben een spiritueel centrum. Dat heb je mooi verwoord.

Aan het eind van de vierde dag weet F. precies wat ze wil gaan doen. Bovendien is ze zich nog beter bewust geworden hoe gezegend ze is met haar werk, sociale contacten en talloze activiteiten. Opgewekt claimt ze een domeinnaam en gaat er mee aan de slag. Over leven met je hart gesproken. Zo eindigt onze anonieme ontmoeting vol nieuwe inzichten en een duidelijk toekomstplan.
Straks Nikita eens peilen. Of ze überhaupt ooit heeft gehoord van Internationale vrouwendag. Zolang ze maar niet verandert in een Dolle Mina. Alhoewel.

www.code5.nl

No-Cure-No-Pay actie Code5.nl

In verband met Internationale Vrouwendag loopt er de hele maand maart een NO-CURE-NO-PAY-actie. Amigoelezers die zich aanmelden met ‘Amigoe’ krijgen deze maand een extra mooie deal. Lees verder op www.code5.nl.

Christel Cosijn, in Amigoe, 9 maart 2016.

Om op te vreten!

Column Om op te vreten
En hier zit ik dan achter mijn laptop. Lichtelijk beduusd. Want zo heb je anderhalf jaar alleen digitaal contact en zo heb je haar gewoon een hele week in 3D om je heen. Vandaag is Nikita aan boord van de Samur, een Siamese junk, om net als vroeger, een dagje mee te helpen met de toeristen. Dat geeft mij even ruimte om te schrijven. Vreemde maar mooie dagen achter de rug. Flarden van verleden en heden weven zich door elkaar tot een nieuwe dimensie.

Vrijdag stapt Nikita als eerste de TUI-trap af. Ze begroet haar wachtende eilandbroertjes Chip en Urs, haar vader, nichtje Kelly en ook Richelle. Dan loopt ze naar mij toe. We kijken elkaar aan. En dan ineens zijn haar armen om me heen. Ze begraaft haar gezicht in mijn hals. Ik voel haar even schokschouderen, streel haar zijdezachte lange haren en knuffel haar. Mijn meisje is weer thuis.

Eilandbroertjes Chip en Urs

Column Om op te vreten

De pasteichi’s op de airport hebben helaas niet op haar gewacht, dus wordt de koffer naar huis gebracht, hond Wolf plat geknuffeld, Nederland-bestellingen uitgedeeld en haar winterse out-fit verwisseld voor een tropische. Hoezo, een lange reis gehad? Op naar Playa! Er mag geen seconde worden gemist van deze kostbare week.

Bij Cuba Compagnie zitten Chip en Urs tegenover Nikita. Ze fluistert tegen me, wijzend op haar brothers-from-another-mother: ‘Eigenlijk vind ik dit nu het aller leukste.’ Ik slik even. ‘Ik begrijp helemaal wat je bedoelt.’ Het komt uit de grond van mijn hart. Je moeder en je vader heb je immers gewoon altijd al, maar eilandbroertjes, die zijn bijzonder. Hun onderlinge band is enorm hecht. Als het even kan zoeken ze elkaar op, live of via internet.

Tom-girls worden niet verliefd op dokters die Chip heten

Column Om op te vreten

Terwijl ik wrapvulling maak voor morgen op Klein Bonaire, flitst er ineens een herinnering door me heen. Op de Pelikaanschool zat het drietal bij elkaar in de klas. Bij juf Femke. Een fantastische leerkracht met oog en oor voor haar leerlingen. Femke was van de musicals. Ik ben vergeten welke rol Urs had, maar Chip was dokter. En de meisjes moesten een scène spelen waarin ze verliefd waren op dokter Chip. Ze moesten hem jammerend achterna lopen over het toneel. Nikita weigerde pertinent. Na het oefenen was ze dan ook steevast woest op de juf omdat ze toch MOEST.

‘Mam, Chip is mijn vriendje, daar kan je toch niet verliefd op doen! En hij is niet eens een echte dokter.’ Ze had helemaal gelijk, vond ik, maar wat konden we eraan doen? Belangrijk was dat haar ‘Nee, ik wil niet’, werd gehoord en dat de door haar aangegeven grenzen werden gerespecteerd. Zeker door volwassenen.
Samen een rollenspel spelen toverde altijd een lach op haar betraande snuitje, want ik overdrijf nu eenmaal graag. In dit geval speelde ik eerst juf Femke, die haar natuurlijk de klas uitstuurde naar juf Wilma, het hoofd van de school. Mam-juf-Wilma leerde Nikita dat ze het recht had haar grenzen aan te geven en dat oplossingen vaak in simpele dingen liggen. Ze kon de confrontatie aangaan of de situatie ontwijken. Nikita bedacht toen dat er weliswaar schoenen zonder veters bestonden, maar dat je die best even kon gaan zitten strikken op het toneel, toevallig precies op het moment dat iemand als dokter Chip voorbij komt.

Kamperen met je hele eilandfamilie

Column Om op te vreten

Voor het kampeerweekend op Slagbaai had ik een auto gehuurd, omdat mijn oude barrel het Washington Park vast niet heelhuids zou verlaten. Aan de ingang van het park waren onze medekampeerders direct herkenbaar aan hun uitpuilende achterbakken, afgedekt met matrassen. Het leek wel een volksverhuizing, want tot ieders grote vreugde, was bijna heel Nikita’s eilandfamilie compleet. Een heerlijk gezicht om ook de jongeren weer bij elkaar te zien in hun jeugdomgeving. Zwemmend, snorkelend, vissend, barbecueënd en pannenkoeken bakkend. Het beruchte Uno-kaartspel werd fanatiek gespeeld en natuurlijk kwam ook het dominospel tevoorschijn. En er werd onderling heel wat afgedold en gekroeld. Aan de stroom zelfgemaakte snacks leek geen einde te komen.

Geen wifi wel domino op Slagbaai

Column Om op te vreten

’s Nachts sliep ik buiten. Ik was niet de enige. Naarmate de maan ‘onderging’ werden er steeds meer sterren zichtbaar. De golven sloegen stuk op het strand onder me terwijl het universum zich laafde aan ons geluk.

Eten met haar eilandfamilie is Nikita’s top 1

Column Om op te vreten

Maar al schrijvend ontdek ik nu ineens een patroon in Nikita’s drukke vakantieschema: Eten! Alles draait om samen-zijn-en-eten-delen bij haar. En hoe meer van haar eilandfamilie ze om zich heen heeft als ze eet, des leuker ze het vindt. Ergens is dat niet zo bijzonder, want al eeuwenlang wisselen mensen die bij elkaar horen eten met elkaar uit. Samen eten schept een band. En te midden van al die verbondenheid van food&family is Nikita is een gezegend kind. Na deze week kan ze er weer helemaal tegenaan.

Een halve koffer met onverkrijgbaar lekkers

Column Om op te vreten

Ik ben ook benieuwd naar wat haar strooptocht langs de supermarkten gaat opleveren. Er is in elk geval nog veel plaats in haar koffer. Genoeg voor oude en nieuwe family&food-herinneringen. Nu snel terug de keuken in voor de hapjes op Klein Bonaire. Eigenlijk kan ik nauwelijks geloven dat Nikita echt meegaat morgen. Het was stil vandaag, weer zonder haar. Maar de overhoopgehaalde koffer spreekt gelukkig boekdelen. Wat mij betreft is Nikita zelf gewoon om op te vreten.

Column Om op te vreten

Christel Cosijn, in: Amigoe, 25 februari 2016.

One Kingdom One Love

Dinsdag 16 februari ging in Jong Bonaire de documentaire ‘One Kingdom One Love’ in première. Sebastiaan Kes maakte een film over de rechtenloosheid en discriminatie van LHBT’ers (Lesbienes, Homoseksuelen, Biseksuelen en Transgenders) in het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij vond een aantal LHBT’ers bereid om het taboe rondom hun eigen seksuele geaardheid te doorbreken door er openlijk over te spreken. Kes zette alles op alles om de film ook op de eilanden te mogen vertonen. Op Bonaire verliep de première buiten verwachting.

Tekst en fotografie: Christel Cosijn en Richelle van den Dungen Gronovius

One Kingdom, One Love – Official Trailer (HD/English) from CanCreate on Vimeo.

Hoewel je het eigenlijk niet zou verwachten in de snikhete tropen, hebben de eilanden van de voormalige Nederlandse Antillen verrassend veel weg van de Noordpool. Wanneer je over de witte stranden loopt, vermoed je namelijk totaal niet dat er nog een heel andere wereld onder verborgen ligt. Een wereld die alle kleuren van de regenboog heeft. Een wereld waarin de meeste bewoners zich zorgvuldig verborgen houden, uit angst voor represailles vanwege hun seksuele geaardheid. De mensenrechten, die de basis vormen van elke democratie, gelden niet voor deze eilanden. Veel LHBT’ers worden er behandeld als paria’s, uitgestoten door familie en maatschappij. Als ze de druk niet langer aankunnen vluchten ze of plegen zelfmoord. Maar de wettelijke bescherming komt dichterbij nu de Koninkrijksboot in de vaart is genomen. Op de boeg staat de positieve boodschap: ‘One Kingdom One Love’. Kapitein Kes stapte aan boord, op zoek naar LHBT’ers die hun verhaal voor de camera durfden te doen.

Filmmaker Sebastiaan Kes, geboren op het Nederlandse eilandje Marken, groeide eveneens op in een eilandgemeenschap zoals Bonaire, met veel sociale controle. Hij was geliefd bij de meisjes vanwege zijn luisterend oor en bij de jongens vanwege zijn creatieve ideeën en zakelijk inzicht. Toen hij rond zijn 25ste het homoloze Marken verliet, opende de Amsterdamse gaywereld al snel zijn ogen. Toen Kes vorig jaar gevraagd werd door de organisatie achter de Koninkrijksboot om de ongelijke rechten van de LHTB’ers op de eilanden in beeld te brengen, had hij maar een doel voor ogen: een breekijzer maken dat deze verborgen wereld kon openen en de discussie zou aanwakkeren op de eilanden zelf.

One Kingdom One Love

Kes filmt daarom deels op de Koninkrijksboot tijdens de Gay Pride in Amsterdam en deels op de eilanden. De Curaçaose Ramona Pikeur, de vrouw van de vurige speeches in de film, voorvechtster van seksuele diversiteit en voorzitter van ‘Dushi&Proud’ is de initiatiefneemster van de Koninkrijksboot. Vanwege de beste uitbeelding van het thema ‘SHARE’ wint haar boot ze met de leus ‘One Kingdom One Love’ de eerste prijs. Voor Ramona de kers op de taart na een enorm zware periode in haar leven. ‘Het is toch te gek voor woorden dat we in 200 jaar Koninkrijk niet meer mogen discrimineren op kleur, op geloof en op taal, maar wèl op seksuele geaardheid,’ verklaart ze aan Amigoe, september 2015. De gewonnen beker mag mee naar Curaçao, waar sinds enkele jaren ook een Gay Pride wordt gehouden, hetzij achter gesloten deuren. Inmiddels is de beker op Bonaire gearriveerd.

One Kingdom One Love

Kes vindt met moeite een aantal mensen bereid om zich uit te spreken als de camera draait, maar hij vindt ze, in diverse lagen van de bevolking. Sommigen zijn zo openhartig dat hij heel voorzichtig moet zijn met al die gevoelige informatie. Ondanks het feit dat deze mensen gekozen hebben om zichzelf te zijn in hun anders-zijn, stuiten zij op de eilanden op veel weerstand. Maar zij gaan door, gesteund door het initiatief van One Kingdom One Love. Beseffend dat zij als rolmodel anderen hoop kunnen bieden pakken zij hun kans.

Hoewel op de BES-eilanden (Bonaire, St. Eustaius en St Maarten) sinds 10-10-10 getrouwd mag worden, heeft dit nooit de deur naar acceptatie opengezet. De invoering van deze wet is na enkele vergeefse protesten geruisloos verlopen. Dezelfde bevolking die massaal de straat op gaat om te protesteren tegen ongelijke behandeling, zwijgt als het graf als het om de uitvoering van gelijke rechten van LHBT’ers gaat. Het hele onderwerp wordt doodgezwegen. Uit angst. Uit schaamte. En waar je niet over praat, bestaat niet.

EQ Bonaire( Equalizer) bestaat in maart een jaar en wil graag meer dan alleen een klankbord zijn voor de LHBT-community. Oprichtster Judith Brekelmans kent de ins en outs van verschillende kanten. ‘In Nederland is het ook niet makkelijk als LHBT’er, maar je kunt tenminste een beroep doen op bescherming door de wet,’ zegt ze. Ze hoopt vurig dat de scholen de film ook willen draaien. Zo weet zij dat er twee in het Papiamentu aangepaste programma’s met educatieve doeleinden zijn op Curaçao, samengesteld van lesmateriaal uit Rotterdam en Amsterdam. Zou dit een kapstok kunnen worden, eveneens voor andere scholen? ‘Ook met docenten en ouders moet worden gepraat waar en hoe wij hen kunnen steunen. Want dat er volgens de Nederlandse wetgeving aandacht moet zijn voor seksualiteit en seksuele geaardheid, betekent nog niet dat er bekwame docenten zijn die zich aan dit onderwerp durven wagen,’ aldus Judith.

Millicent Sof is 21 jaar, de jongste LHBT-activist op het eiland en aspirant-student Architectuur. Op dit moment werkt ze nog met veel plezier bij Rocargo. Zij geeft aan dat niet zozeer de leerlingen voorlichting nodig hebben, maar juist de docenten. Hun geloof barricadeert de toegang voor LHBT-leerlingen. Mili herinnert zich haar medeleerlingen op Liseo als open minded. Iedereen hugde elkaar en zowel jongens als meiden gingen vriendschappelijk met elkaar om. Ook wanneer je anders geaard was. Mili heeft haar geaardheid trouwens nooit onder stoelen of banken gestoken. Ze was een jaar of 10 toen ze begon te beseffen dat ze lesbisch was. Haar inmiddels overleden vader vond het geen probleem, maar haar moeder dwong Mili tijdens de middelbare schoolperiode naar de kerk te gaan. Uiteraard heeft dat niets geholpen, want zoals de Arubaanse Desiree Croes lachend verkondigde tijdens haar interview met Rob Oud: ‘You can’t pray your gay away.’ Inmiddels heeft Mili’s moeder die hoop inderdaad opgegeven. Mili was op school vaak een vraagbaak voor leerlingen die meer wilden weten over die LHBT-wereld. Er is behoefte aan jonge LHBT’ers en daarom is ze nauw betrokken bij EQ. In de zomer gaat ze het studieavontuur aan in Utrecht. Ze verheugt zich er op om bij haar vriendin te kunnen zijn. En ook op de Gay Pride natuurlijk. De tocht met de Koninkrijksboot heeft diepe indruk op haar gemaakt.

Judith benadrukt eveneens de grote behoefte aan rolmodellen op diverse posities in de samenleving. Ze hoopt dat op Bonaire mensen uit de politieke hoek opstaan, net zoals op Aruba parlementariër Desiree Croes dat doet. En dat zij met elkaar gaan samenwerken. Desiree maakt bepaald geen geheim van haar lesbische huwelijk en dat valt niet bij iedereen in even goede aarde. Maar ze is een volhouder. Als het aan haar ligt wordt het geregistreerd partnerschap ook op Aruba binnenkort wettelijk geaccepteerd. Echter, zodra Desiree het op de agenda zet, wordt er steeds gezwegen, om vervolgens door te gaan met het volgende agendapunt. De Curaçaose Glenda Ottenheim, moeder van een lesbische dochter, schaamt zich niet. Ze kreeg flink applaus toen ze zei: ‘Kinderen lopen met afscheidsbrieven in hun telefoon, om zelfmoord te plegen. Dat kun je als moeder toch niet zomaar negeren?’

Rik Felderhof en Edwin Groeneveld bij de Cuba Company op Bonaire

Cuba Compagnie is vertrek- en eindpunt van de première. Eigenaren Joep van der Ligt en Ed de Vuijst hebben de afgelopen 20 jaar bewezen dat je ook als gaykoppel succesvolle zaken kunt draaien. Maar je moet wel sterk in je schoenen staan. Ook Rik Felderhof is van de partij. Zijn zus is lesbisch en getrouwd met een vrouw, dus het onderwerp spreekt hem sowieso aan. Het verbaast hem na alles wat de Rooms-Katholieke Kerk heeft mispeutert, dat de mensen hier zich er nog steeds aan vastklampen. ‘Hoe kun je in godsnaam een paus accepteren die condooms verbiedt in Afrika? Alleen al vanwege de AIDS/HIV-problematiek is dat misdadig. Vroeger werden homoseksuelen in een klooster gestopt. In de Westerse wereld werd tientallen jaren geleden het taboe rondom LHBT doorbroken door beroemdheden als Elton John die ‘English Rose’ voor Lady Di zong. En Freddy Mercury en Moserat Cabballé die met het nummer ‘Barcelona’ de Olympische spelen van ’92 openden. En later bijvoorbeeld door een Paul de Leeuw die met zijn mannelijke partner twee kinderen adopteerde.’ Rik zoekt regelmatig de rust op van Tanzania om te schrijven. ‘In Tanzania,’ zo vertelt hij, ‘kunnen LHBT’ers 30 jaar celstraf krijgen. In een samenleving waarin LHBT taboe is, worden de slachtoffers chantabel. Dat moet je niet willen. Maar ik denk dat Antillianen genoeg ballen hebben om hier uiteindelijk normaal mee om te gaan,’ aldus Rik.

One Kingdom in Jong Bonaire

Jong Bonaire zit, tegen verwachting in, goed vol. Jong en oud, LHBT’ers en niet-LHBT’ers zijn komen opdraven. Jennifer Martis praat de avond vlot aan elkaar. Nolly Pourier pleit voor acceptatie in zijn openingswoord. De documentaire maakt de tongen los en bijna iedereen blijft zitten om na te praten. Het publiek is het erover eens dat het dapper is van de jongelui om voor de camera hun nek uit te steken.

Een teenermeisje geeft aan dat als je ouders iets verkeerd vinden, jij geen ruimte krijgt voor een andere mening. ‘Zelfs hand in hand lopen is not done. Er worden ook mensen ernstig gepest op het werk omdat ze homoseksueel zijn. Vooral jongens. Die worden ook wel mishandeld of zelfs verminkt door hun ouders. Mensen zien het hier als een besmettelijke ziekte en blijven liever uit je buurt.’

Rijksvertegenwoordiger Gilbert Isabella krijgt ook het woord. Hij belooft plechtig dat hij zal doen wat binnen zijn macht ligt. Niet omdat hij zelf homoseksueel is, want werk en privé zijn twee dingen, maar omdat gelijke rechten gewoon voor iedereen moeten gelden.

Edwin Groeneveld, werknemer bij Cuba Compagnie, vindt het bijvoorbeeld verschrikkelijk dat condoomautomaten verboden zijn. ‘Dat zou zogenaamd uitlokking van seksueel handelen tot gevolg hebben. Maar degene die dit heeft bedacht vergeet dat er jongeren ziek worden en sterven aan SOA’s zoals syfilis en aids. Daarom deel ik soms stiekem condooms uit.’ Na afloop beloofde hij dat er condoomautomaten komen op de toiletten bij Cuba Compagnie. ‘De jongeren hebben gewoon recht op bescherming tegen zwangerschap en SOA’s. En niet alleen de jongeren.’

We sluiten de première af met een toepasselijke primeur: het eerste lokale homoseksuele koppel gaat in april trouwen: Anne Staal en Xavier Pinto. Dat geeft hoop op groeiende acceptatie binnen de samenleving. Het gaat er niet om dat de eilanden de wet (niet willen) voorgeschreven krijgen, maar dat ze zich bewust moeten worden van de mensenrechten, van het recht op gelijke behandeling. En ook wat het ontbreken van dit recht in het dagelijkse leven betekent voor LHBT’ers.

In Nederland heeft men over het algemeen geen idee wat er speelt in het Caribische deel van het koninkrijk en al helemaal niet dat de mensenrechten structureel worden geschonden. Daarom gaat Kes na zijn eilandentour in gesprek met een aantal hoge heren in Nederland over het idee om de verkorte film ook te vertonen op scholen in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, met als doel de ongelijkheid in het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden aan te kaarten. Want, zoals Tweede Kamerlid Han ten Broeke in de film ook opmerkte: ‘Wanneer jouw huurcontract kan worden opgezegd omdat je gay bent en er geen wet ‘Gelijke behandeling’ is, en geen ‘Antidiscriminatiewet’, zijn de basale rechten in het geding. Dan moeten we serieus met elkaar in gesprek gaan.’

Daarom werkt Kes nu aan een verkorte versie van One Kingdom One Love, zodat er ook nog voldoende ruimte blijft voor discussie binnen het lesuur. Om fragmenten te ontdekken die jongeren het meest aanspreken, let hij tijdens de vertoningen goed op hun reacties. Het zijn vooral de stukken van hun dappere leeftijdgenoten Daisha, Quensly en Mili die hun volle aandacht hebben. Uit hun reacties na afloop maakt Kes op dat het laatste woord over gelijke rechten en acceptatie van LHBT’ers nog lang niet is gevallen. Bonaire heeft een mondige jeugd. Een kwestie van tijd dus, want de jeugd heeft de toekomst. Dus, ay ay, kapitein Kes, hijs de zeilen, maar kom snel weer terug met One Kingdom One Love, part 2!

Voor meer informatie: www.onekingdom.nl, www.dushinproud.com Of stuur een mailtje naar: eqbonaire@gmail.com.

Het artikel ‘One Kingdom One Love’ verscheen 20 februari in het Antilliaans Dagblad. Klik hier om het originele artikel te downloaden.

Première van One Kingdom, One Love op Bonaire

One Kingdom One Love

De documentaire ‘One Kingdom, One Love’ gaat op Bonaire in première. Naar aanleiding van de Koninkrijksboot die meevoer in de Canal Parade in Amsterdam vorig jaar, werd een documentaire gemaakt over het verlangen en de noodzaak naar gelijke rechten voor hetero’s en niet-hetero’s op de eilanden. En over de vrijheid om jezelf te mogen zijn in het Koninkrijk der Nederlanden.

Doel Koninkrijksboot

Het doel van deze Koninkrijksboot is om op een positieve manier aandacht te vragen voor de verschillen tussen Nederland en de Caribische eilanden op het gebied van emancipatie en acceptatie van LHBT’s (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders). In de film vertellen diverse
mensen uit verschillende lagen van de bevolking over het enorme taboe rondom seksuele geaardheid in de Caribische rijksdelen. De positie van LHBT’ers in het Koninkrijk der Nederlanden wordt onomwonden en in persoonlijke verhalen naar voren gebracht.

Koninkrijksboot Canal Parade Amsterdam

Nadat de documentaire eind november klaar was, is deze eind 2015 in première gegaan in De Balie in Amsterdam en vervolgens in Rotterdam en Den Haag. De film werd goed ontvangen en de gemeente Amsterdam, de Nederlandse vereniging tot integratie van homoseksualiteit (COC), de financieringsinstelling Cede Aruba, de Nederlandse vertegenwoordiging op de verschillende eilanden, het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (OC&W) en de lokale LHBT-organisaties hebben het vervolgens mogelijk gemaakt om premières te organiseren op Sint Maarten, Curaçao, Saba, Aruba en morgen dus op Bonaire.

Sebastiaan Kes, maker en filmer

Sebastiaan Kes, maker en filmer van One Kingdom, One Love: ‘Overal zijn de reacties lovend
en men is ervan overtuigd dat de film kan helpen een stap te zetten naar het beter bespreekbaar
maken van het onderwerp seksuele diversiteit en dat het een instrument kan zijn in de strijd voor gelijke rechten en behandeling. De volgende stap is om de documentaire breder uit te rollen en te vertonen op scholen, universiteiten, bij bibliotheken en op andere plaatsen op de eilanden. De LHBT-organisaties hebben een ‘screening kit’ gekregen en kunnen de film (in besloten kring)
vertonen.’

One Kingdom, One Love: 16 februari – Jong Bonaire – aanvang 19.00 uur

De documentaire wordt morgen om 19.00 uur vertoond in Jong Bonaire, de entree is gratis. Bezoekers zijn vanaf 18.00 uur welkom om onder het genot van een gratis drankje en hapje bij Cuba Compagnie te verzamelen en om 18.45 uur gezamenlijk naar Jong Bonaire te lopen.

Door Christel Cosijn, in Antilliaans Dagblad, 15 februari 2016.

ABB-cadeautje

Nikita - zeemeermin

Vrijdag is Nikita teener-af! De weeën begonnen tijdens het Kindercarnaval in Playa. Wat vliegt de tijd toch. En wat ben ik zelf veranderd in die 20 jaar. Vroeger was ik er als de kippen bij als het om een feestje ging, maar tegenwoordig lijk ik wel een bejaarde. Ik zit het liefst thuis met mijn neus in de boeken. Het Carnavalsweekend breng ik zelfs met een Bonairiaans wetboek door.

Klinische Psychologie

Omdat ik studeren zo verslavend vind, bestelde ik opnieuw een studie. Grinnikend vraag ik Nikita of ze een boek voor me kan meebrengen: het 760-pagina-dikke ‘Filosofie van de waanzin.’ Zij komt toch met een halflege koffer zodat ze een heleboel onverkrijgbaar lekkers naar Nederland kan meenemen. Waanzin? Ach, over waanzin gesproken.

Trappelend van ongeduld volg ik mijn pakket Klinische Psychologie via Track & Trace. Op vrijdagmiddag, net voor het Carnavalsweekend, kan ik het komen halen. Jippie! Mijn auto is stuk dus pikt vriendin Linda me op.

Bonaire - Postkantoor Kaya Grandi

ABB verwarring

Op het postkantoor zakt mijn hoerastemming als blijkt dat ik $38 dollar ABB moet betalen. We mogen omlopen en komen in gesprek met een vriendelijke Douane Dame die, zo blijkt duidelijk, haar werk vol overgave doet. Een uur lang belt ze geduldig over en weer met collega’s die het ook niet weten. De Douane Dame komt er niet uit. Betreft het hier een zending met een te verwaarlozen inhoud? Niet te verwarren met een waardeloze inhoud. Of, zo oppert Linda, valt de zending wellicht onder ‘documenten van wetenschappelijke aard’? De Douane Dame blijft overtuigd dat niet is bewezen dat de ABB onterecht is geheven.

Ik heb te doen met haar. Niet vanwege haar baan maar vanwege haar werkruimte; een piepklein armzalig, ongezellig hokje, met uitzicht op een rommelige en lawaaierige grote ruimte waar iedereen in- en uitloopt, met als gezelschap een computer die niet verbonden is met de rest van de wereld. Hoe is dat toch mogelijk anno 2016?

Geen van haar collega’s kan uitsluitsel geven. Dus we kunnen praten als Brugman, eerst moet de ABB worden afgerekend en dan mag het pakket mee. Het kan haar anders haar baan kosten. Na Carnaval kan ik eventueel mijn ABB terugkrijgen. De logica ontbreekt zodat Linda en ik uitgeput neerstrijken bij ‘Cuba’. Wat lacherig proosten we op deze heerlijke maar vaak zo onbegrijpelijke eilandlogica.

ABB handboek

Ook op Facebook leg ik het voor. Daar vertelt iemand dat ze voor een soortgelijke online cursus $7.50 heeft betaald. Dus er gloort weer hoop aan de ABB-horizon.

Het handboek ABB BES-eilanden staat online, weliswaar vol onmogelijke regeltjes doorspekt met allerlei uitzonderingen, maar het staat er. Naarmate ik dieper graaf raak ik er steeds meer van overtuigd dat ik niet had hoeven betalen.

Voordat ik die dinsdag actie kan ondernemen gaat de telefoon. De Douane Dame van het postkantoor. Zij deelt mij opgewekt mee dat ik gelijk had: ‘Over lesgeld hoeft geen ABB te worden betaald. Maar in de toekomst moet het opleidingsinstituut wel op de factuur de lessen en het materiaal apart vermelden om dergelijke verwarring te voorkomen.’ Dus thuisstudenten zijn bij deze gewaarschuwd.

Het digitale tijdperk

Gelukkig is mijn auto weer gemaakt en rijd ik naar het postkantoor. Twintig jaar geleden stond het postkantoor er ook al, maar toen woonde ik nog op de knoek, zonder telefoon en zonder tv. Mobieltjes hadden we nog niet, laat staan internet. Elke week haalde ik er een brief van mijn trouw schrijvende moeder op. En toen Nikita geboren was kwamen er hele stapels felicitatiekaarten aan. Ik heb ze allemaal bewaard. Maar tegenwoordig gaat alles digitaal. Da’s toch anders. Of, bijna alles.

Blue Monday Dipje

Sunday’s Zonnestudio Haarlem

Vorig jaar kreeg Nikita voor haar verjaardag de opdracht om als journalist naar het Rijksmuseum te gaan om verslag te doen van ‘Late Rembrandt’. Dit jaar krijgt ze het gemakkelijker. Ik bel de Sunday’s zonnestudio bij haar om de hoek. Ter voorbereiding op Bonaire wil ik haar nog snel een elektronische giftcard sturen voor haar verjaardag. Echter, Claudia en Evelyn van de zonnestudio vertellen me dat ik de papieren giftcard zelf moet komen ophalen. Als ik lachend uitleg dat ik op Bonaire zit, biedt Evelyn spontaan aan om hem persoonlijk bij Nikita af te geven. Ze heeft zelf ook een dochter en is gelijk een en al begrip. Dat is nog eens topservice. Ben erg benieuwd hoe Nikita reageert op haar warme verjaardagsverrassing.

Bonaire family

Slagbaai!

En hopelijk gaat ze echt nog voorbruinen want als ze op Bonaire aankomt, gaan we de volgende dag gelijk naar Slagbaai. Precies wat Nikita leuk vindt: haar hele eilandfamilie lekker om zich heen met hapjes en drankjes, zon, zee en zaligheid. Zelfs Richelle wordt ingevlogen vanuit Aruba, ‘want kamperen met jou op Slagbaai, dat mag ze absoluut niet missen!’

In gedachten zit ze al naast me, honderduit babbelend, maar ik moet nog zoveel doen voordat mijn huisje Nikita-klaar is. Alles moet pico bello zijn. En dat is niet echt mijn sterkste kant. Zeker niet als mijn nieuwe studie naar me ligt te lonken. Zonder ABB. Dat dan weer wel. Die is mooi ingewisseld voor een lekkere portie Nederlandse zon.

Moeder en dochter

Masha pabien, dushi!

‘Dushi, mi stima bo, un felis cumpleanjos ku hopi amor i solo! Ofwel, Schatje, ik hou van je, een gelukkige verjaardag met veel liefde en zon toegewenst! Nog 7 nachtjes! Liefs, mama XXX

Christel Cosijn, in: Amigoe, 11 februari 2016.

‘Ineens vielen er allemaal van die dingen uit de lucht’

‘Ineens vielen er allemaal van die dingen uit de lucht’
In plaats van aan mijn column te beginnen, zie ik allerlei mailtjes voorbij komen die schreeuwen om aandacht. Eigenlijk heb ik daar helemaal geen tijd voor want Nikita wacht op haar stageverslag. Het redigeren vind ik nog steeds zo leuk en ook het vertrouwen dat ze me geeft doet me goed. Het is fijn om je gewaardeerd te weten. Zeker door je eigen kind. Ze heeft echt hart voor haar vak, dat proef ik uit alles. Ook voelt zij zich trots als haar coachee vooruitgang boekt. Ondanks de tijdsdruk duik ik snel even in een artikel dat Richelle me stuurde.

Luc van Loon meer eiwitten en meer bewegen

Het is een interview in het NRC met Luc van Loon over het belang voor onze spieren om voldoende eiwitten te eten en om daarnaast vooral voldoende te bewegen. Richelle weet nog wel hoe erg ik het vond toen ik tijdens mijn Raw-periode ontdekte dat ik plotseling behoorlijk wat spierweefsel was kwijtgeraakt. Ik at toen weliswaar bergen fruit en groente, maar kreeg amper eiwitten binnen. Totdat ik weer eens een spijkerbroek aantrok. Mijn skinny-jeans leek wel een pofbroek, zo flubberde hij om mijn bovenbenen, een plek waar ik helemaal niet wilde afvallen. Sindsdien ben ik overgestapt op het South Beach Dieet, maar dan wel de Paleoversie, want met granen, suikers en geraffineerde producten ben ik al een tijdje klaar. Het South Beach Dieet is gebaseerd op de juiste vetten en juiste koolhydraten. Snelle koolhydraten jagen je bloedsuikerspiegel omhoog, dus sinds ik koolhydraatarm eet, heb ik veel minder opvliegers en wordt langzaamaan eindelijk mijn buik weer wat platter. Die leidde een compleet eigen leven sinds ik in de overgang terechtkwam.

South Beach Dieet

Koolhydraatarmrecept.nl

Nikita smeekte me al om ‘gewoon’ te koken als ze straks bij mij is. Maar wie weet wat er gebeurt als ik wat recepten maak die bijvoorbeeld op de website van koolhydraatarmrecept.nl staan. Anna-Karina schrijft zo aanstekelijk en haar recepten zijn zo eenvoudig dat je niet weet welk gerecht je het eerst moet maken. Zo stuurde ze vandaag een nieuwsbrief over een bloemkoolstamppotje met rucola. Daar komt dus geen aardappel aan te pas, maar die is me een partij lekker. En wat ook super handig is, achter elk ingrediënt staat het aantal koolhydraten vermeld. Zo ga je spelenderwijs bewuster eten. Als ik niet oppas blijf ik de hele ochtend op haar site rondneuzen, ongelofelijk wat zij allemaal voor lekkers maakt, tot snoep en gebak aan toe.

Zo wil ik zeker haar hartige taartbodem uitproberen voordat Nikita komt, zodat we misschien toch een ‘echte quiche’ kunnen eten. Ik had Nikita namelijk al voorgesteld om hem zonder korst te eten, maar die vindt ze juist het aller lekkerst. Misschien ervaart ze bij mij een beetje hoe je heerlijk kunt eten en kunt afvallen tegelijk door slechts je snelle koolhydraten op een slimme en lekkere manier te beperken. Daarnaast is volgens Van Loon beweging voor de spieropbouw een grote must. Helaas is door haar knieblessure het kickboksen al maandenlang onmogelijk. Ze doet nu een inhaalrace met bikini-oefeningen.

Op het strand van Bonaire - bikini-oefeningen

Moest het even kwijt

Het was de afgelopen jaren soms best moeilijk om contact te krijgen met Nikita, behalve via Skype. Dat zijn altijd heerlijke momenten, mits de internetverbinding goed is. Met Facebook doet ze weinig meer. Ik ben de enige die haar daar ‘stalkt’, zoals ze een keer fijntjes opmerkte. Haar mailtjes beantwoordt ze regelmatig, maar niet altijd. Maar sinds een tijdje appen we. Wat een fijne manier om even snel contact te hebben. Al is het maar een hartje of kusje wat je stuurt. Je kunt zien of het bericht is aangekomen en of het al is gelezen. En we kunnen gratis bellen. Zomaar heel eventjes als ze op de bus staat te wachten bij haar werk bijvoorbeeld. Ja, haar werk, zo noemt ze haar stageplek. Ze heeft het ook altijd over haar ‘collega’s’. Die mogen haar graag en moeten af en toe wel lachen om haar. Dat blijkt wel uit dit soort mailtjes:

SNEEUW
‘zit ik hier achter de computer bij het raam (en verwarming)
begint het buiten te sneeuwen!
zoooo leuk om te zien!
moest het even kwijt haha.
mijn collega’s lachen om mij’

Sneeuwhart

Het was niet de eerste keer dat Nikita sneeuw zag, maar voorgaande keren lag het er al toen ze het zag. Dit keer echter zag ze het ‘live’ uit de lucht vallen. Later vertelde ze: ’Ineens vielen er allemaal van die dingen uit de lucht. Steeds groter en sneller.’ Hier had ze al heel lang op gewacht.

Nog 22 dagen

Maar aan alle leuke dingen kleven ook wat minder leuke. Door de gore drab die op straat ontstaat nadat er is gepekeld, is het lastig lopen en fietsen en al helemaal als die grijsbruine massa daarna weer aanvriest. Wat later die week zette de dooi in. Toen regende alles schoon maar ging het gelijk ook weer vriezen. De straten waren spiegelglad. Ze appte: ‘Mam! Ik was bijna vier keer uitgegleden van de bushalte tot mijn werk!’
Ik ben dan allang blij met dat woordje ‘bijna’, want op een nieuwe blessure zit ze vast niet te wachten zo aan het eind van haar stage. En natuurlijk ook niet vlak voor vertrek naar Bonaire. Nog 22 dagen. De tijd vliegt. Nu zij nog.

Christel Cosijn, in: Amigoe, 28 januari 2016.

Let’s dance!

David Bowie

De man met de duizend imago’s

Het nieuws gonsde 10 januari de wereld rond: ‘Muziekicoon David Bowie overleden’. David Bowie (1947-2016), de extravagante muzikant, zanger, tekstschrijver, danser, acteur en modekoning, de goddelijke man met de duizend imago’s, de briljante artiest met zijn buitenaardse kijk op de wereld, was gestopt met ademhalen. Twee dagen na zijn 69ste verjaardag en release van zijn laatste album, speelde de Londense David Robert Jones het laatste slotakkoord van zijn eigen leven. Leverkanker doofde langzaam zijn sterrenkracht, maar zijn naderende dood had hem geïnspireerd tot ‘Blackstar’ met als thema de transformatie van de sprankelende ster die hij altijd was geweest tot de zwarte ster die hij uiteindelijk zou verworden.

Bowie jeugd

Bij de naam David Bowie word ik naar mijn jeugd geprojecteerd. Naar de brugklasperiode, de hitkrant met de top 40, naar de platenzaak waar ik zeker een keer per week ging snuffelen tussen oude en nieuwe singeltjes en naar de marktkraam met stroopwafels. Als ik mijn ogen dicht doe ruik ik zo weer de geur van warme stroop en gebakken koek. Ik wist nog niets van die andere wereld. Die wereld waarin je kon worden wat je wilt.

Onvergetelijk in Labyrinth

Bowie wel. Ik draai mijn favoriete nummers nog een keer: Space Oddity, Fame, China girl, Heroes, Changes, The Jean Genie en Let’s dance. En ik dans. Ik zie clips en films voorbijkomen. Hij wist de wildste fantasieën te veranderen in een onvoorspelbare werkelijkheid, geen ruimte latend voor twijfel aan de waarheid. Onvergetelijk was hij bijvoorbeeld ook als de goblinkoning in ‘Labyrinth’.

Catch22 - Breda

Granville & Catch 22

In 1986, toen Labyrinth uitkwam, zat ik op de PABO. Ik was een jaar of 23 en werkte vaak achter de bar in ‘Catch 22’, een Ierse Pub in Breda. De LP-collectie van Granville Kelly, de Noord-Ierse eigenaar van ‘Catch 22’, was ooit de perfecte reden geweest om een pub omheen te bouwen. Het was wel even schakelen, van meisjesgezin naar ruige kroeg vol rauwe bonken. Al snel wende ik aan de vreemde accenten, plagerijen en de ‘mannenmuziek’. Door Granville leerde ik anders naar muziek luisteren, alsof ik de muziek zelf werd.

De Kuip was niks voor mij

Regelmatig trok Granville met een bus Ierse, Engelse en Schotse stamgasten naar een popconcert. Politiek en geloof waren verboden onderwerpen, maar muziek verenigde de Engelstalige jongens. Zo’n groot concert trok mij totaal niet. Ooit was ik naar een voetbalwedstrijd in de Rotterdamse Kuip geweest. Feyenoord speelde tegen Ajax. Ondanks dat ik omringd was door politievrienden, werd ik paniekerig van de meer dan 50.000 schreeuwende en stampende supporters om me heen.

Bowie moest mijn aandacht delen

Hoewel ik me had voorgenomen zoiets nooit meer te doen, overtuigde Granville me ervan dat hij met zijn leven over me zou waken, maar ik moest wel snel beslissen. De kaarten voor het Bowie-concert vlogen namelijk weg. Zo belandde ik in 1987 toch weer in de Kuip. Eenmaal binnen verlegde Granville ongemerkt mijn focus naar een goede plaats in het middenveld. Want daar was ‘the perfect sound’. Al snel stond ik in het afgeladen stadion onder de sterrenhemel mee te zingen en dansen, terwijl Bowie live voor mij stond. Hij moest mijn aandacht delen met Granville, want van hem was ik heimelijk een nog groter fan.

David Bowie - Labyrinth

Zijn magische stem

Bowie was een uitzonderlijk artiest. Zijn charismatische persoonlijkheid, gehuld in extravagante outfits vol glitter en kleur, trok ieders aandacht. Experimenten met drugs speelden geen onbelangrijke rol, maar dat begreep ik pas achteraf. Zijn gedaantes, outfits en muziekstijlen veranderden in de loop der jaren, maar zijn stem, zijn magische stem, bleef het krachtige middelpunt dat al het andere daaromheen omarmde, uitdroeg en uiteindelijk overbodig maakte.

Die klap kwam hard aan

Zo leeft ieder zijn leven. Groots of klein, of iets daar tussenin. Totdat ons licht dooft. Bij de een wat vroeger dan bij de ander. Zo kwam Granville al jong om het leven. Hij schoot van een dijkje af vlak bij zijn huis waar hij al jarenlang moeiteloos overheen was gereden. Ik heb vaak genoeg naast hem gezeten om dat te weten. Ik woonde toen pas op Bonaire en hij had plannen om naar het eiland te komen. De klap kwam hard aan bij mij. Ik kon mijn verdriet toen met niemand delen.

Het einde van Bowie’s onsterfelijkheid schudde me wakker

Totdat ik zwanger werd. Ik besloot mijn kind naar hem te vernoemen. Maar omdat Granville geen meisjesnaam is, gaf ik Nikita zijn achternaam ‘Kelly’ als doopnaam. Een stoerdere gardian angel kon ik niet bedenken. En zo werd ze in het Bonairiaanse geboorteregister ingeschreven onder de namen Nicky Nikita Innocencia Kelly Cosijn. Al snel werd Cosijn vervangen door haar vaders naam ‘Grootemaat’. Zo staat het ook op haar vliegticket. Inderdaad, Nikita komt een weekje naar huis! Ik kon niet langer doorgaan met wachten. Het was alsof het einde van Bowie’s onsterfelijkheid me plots wakker schudde. Het leven is te kort. En het houdt ook zomaar op. Leef het nu!

Klein Bonaire

Het anders durven doen

Nikita en ik gaan elkaar opnieuw ontdekken, want al is het niet zo extreem als Bowie’s metamorfoses, ook wij veranderen voortdurend. We gaan natuurlijk herinneringen ophalen maar ook nieuwe maken. Bij Jibe City, op Klein Bonaire of bij Slagbaai. En we kijken films. Van Bowie bijvoorbeeld. Als ode aan iedereen die anderen inspireert om het anders te durven doen. Om alles uit het leven te halen wat er in zit. So, what are you waiting for? Let’s dance!

Christel Cosijn, in: Amigoe, 14 januari 2016